Autor: Damian Abramowicz, specjalista rynku uzdatniania wody z 25-letnim doświadczeniem. Aktualizacja: 24 października 2026 r.
Legionella w wodzie: krótka odpowiedź
Legionellą zarażamy się, wdychając drobną mgiełkę ciepłej wody z prysznica, wanny z hydromasażem, nawilżacza albo wieży chłodniczej dużego budynku. Picie wody nie jest uznaną drogą zakażenia (WHO, US EPA). Bakteria namnaża się w wodzie o temperaturze ok. 25–50°C, głównie w instalacjach ciepłej wody w budynkach. Najważniejsza ochrona to temperatura: co najmniej 55°C w każdym kranie i 60°C na wyjściu z podgrzewacza, jak wymaga rozporządzenie o jakości wody (Dz.U. 2026 poz. 748). Filtr pod zlewem, także odwrócona osmoza, nie chroni przed zakażeniem Legionellą, bo uzdatnia tylko zimną wodę do picia.
Jak zarażamy się Legionellą
| Droga | Czy zaraża |
|---|---|
| wdychanie aerozolu z prysznica, wanny z hydromasażem, nawilżacza, wieży chłodniczej | tak, to główna droga |
| zachłyśnięcie się wodą (aspiracja), głównie u pacjentów szpitalnych | tak |
| picie wody | nie jest uznaną drogą zakażenia (WHO, US EPA, Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie”) |
| kontakt z chorym | nie |
Objawy legionellozy i okres wylęgania
| Choroba | Okres wylęgania | Objawy |
|---|---|---|
| choroba legionistów | zwykle 2–10 dni | ciężkie zapalenie płuc: wysoka gorączka, kaszel, duszność, bóle mięśni i głowy, czasem biegunka i splątanie |
| gorączka Pontiac | zwykle 1–2 dni | objawy grypopodobne bez zapalenia płuc; mija samoistnie |
Według WHO śmiertelność choroby legionistów wynosi zwykle 5–10%, a u nieleczonych osób z obniżoną odpornością nawet 40–80%. Chorobę leczy się antybiotykami, dlatego przy zapaleniu płuc po pobycie w hotelu, szpitalu czy po prysznicu w rzadko używanej łazience warto powiedzieć lekarzowi o możliwym kontakcie z Legionellą. Najbardziej narażone są osoby starsze, palacze i osoby z obniżoną odpornością.
Gdzie namnaża się Legionella
| Temperatura wody | Co dzieje się z bakterią |
|---|---|
| poniżej 20°C | nie namnaża się; tak powinna być utrzymywana zimna woda |
| 20–25°C | namnaża się powoli |
| ok. 25–50°C, optimum ok. 35°C | namnaża się najszybciej |
| powyżej 55–60°C | ginie; im wyższa temperatura, tym szybciej |
Najwięcej ryzyka jest tam, gdzie ciepła woda stoi albo płynie wolno: w rzadko używanych kranach i prysznicach, w źle wyregulowanej cyrkulacji, w zbyt chłodnych podgrzewaczach i w biofilmie na ściankach rur i w słuchawkach prysznicowych. Biofilm chroni bakterie, dlatego nawet po przegrzaniu instalacji w miejscach o słabym przepływie może zostać niewielkie skażenie (US EPA).
Rzeszów 2023 i dane z Polski
Latem 2023 r. w Rzeszowie i okolicy wystąpiło największe w Polsce ognisko legionellozy. Według analizy opublikowanej w „Przeglądzie Epidemiologicznym” (Sidor i in., 2024) chorowało 165 osób (152 przypadki potwierdzone i 13 prawdopodobnych), a śmiertelność wyniosła 15%. Najwięcej bakterii znaleziono w próbkach wody z mieszkań chorych. Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” podaje, że w próbkach z sieci miejskiej Legionelli nie wykryto, a wysokie przekroczenie, 7 100 jtk/100 ml (czyli 71 000 jtk/l), było w węźle ciepłowniczym, w wodzie o temperaturze 53,5°C. Autorzy analizy wskazują na brak precyzyjnych przepisów o okresowej dezynfekcji wewnętrznych instalacji ciepłej wody.
| Rok | Zachorowania na legionellozę w Polsce | Źródło |
|---|---|---|
| 2019 | 87 | baza NIZP PZH–PIB, wg IGWP |
| 2020 | 47 | j.w. |
| 2021 | 46 | j.w. |
| 2022 | 118 | j.w. |
| 2023 | 424 | ECDC |
Dane z różnych źródeł nieco się różnią i prawdopodobnie są zaniżone, bo wiele zapaleń płuc nie jest badanych w kierunku Legionelli.
Co mówią przepisy w 2026 roku
| Wymaganie (Dz.U. 2026 poz. 748) | Wartość |
|---|---|
| Legionella w ciepłej wodzie | poniżej 1 000 jtk/l; poniżej 50 jtk/l w budynkach podmiotów leczniczych, w których przebywają pacjenci o obniżonej odporności |
| temperatura ciepłej wody | co najmniej 55°C w każdym punkcie czerpalnym i 60°C na wypływie z podgrzewacza |
| obiekty dla dzieci i osób z niepełnosprawnościami | zawory termostatyczne do 43°C przy kranach i 38°C przy prysznicach, zasilane wodą o temperaturze co najmniej 55°C |
| wynik 1 000–10 000 jtk/l | przegląd instalacji i ponowne badanie w ciągu 4 tygodni |
| wynik 10 000–100 000 jtk/l | wyłączenie pryszniców i urządzeń tworzących aerozol oraz dezynfekcja instalacji |
| wynik co najmniej 100 000 jtk/l | działania natychmiastowe |
Obowiązek badań i oceny ryzyka dotyczy obiektów priorytetowych, czyli niemieszkalnych budynków, w których dziennie przebywa ponad 50 osób narażonych na ryzyko związane z wodą: m.in. szpitali, hoteli, pensjonatów i budynków użyteczności publicznej z prysznicami. Bloki i domy jednorodzinne nie są nimi objęte. W bloku za instalację odpowiada wspólnota lub spółdzielnia, a w domu jednorodzinnym właściciel.
Pompa ciepła i bojler a Legionella
Pompa ciepła najefektywniej grzeje wodę do niższych temperatur, często poniżej 55°C. Dlatego większość pomp ciepła i zasobników ma funkcję dezynfekcji termicznej, zwaną też „antylegionella”: okresowo dogrzewa wodę grzałką do wyższej temperatury. Sprawdź w ustawieniach, czy ta funkcja jest włączona i jak często się uruchamia. Jeśli masz cyrkulację ciepłej wody, warto, by w czasie dezynfekcji gorąca woda przepłynęła przez całą instalację. Szczegóły ustawień podaje instrukcja urządzenia i instalator.
Co naprawdę chroni przed Legionellą w domu
| Działanie | Czy chroni | Uwagi |
|---|---|---|
| ciepła woda co najmniej 55°C w kranach i 60°C w podgrzewaczu | tak, to podstawa | przy niższej temperaturze z oszczędności ryzyko rośnie |
| okresowy przegrzew instalacji do 70–80°C | pomaga doraźnie | bez stałej temperatury i przepływu bakterie wracają z biofilmu; uwaga na poparzenia |
| regularne używanie wszystkich kranów i pryszniców | tak | rzadko używane punkty warto puszczać co tydzień |
| czyszczenie i odkamienianie słuchawek prysznicowych i perlatorów | tak | kamień i biofilm to schronienie dla bakterii |
| przy osobach z obniżoną odpornością: filtry punktowe 0,2 µm na prysznicach | tak | stosowane w szpitalach; w badaniu z 2005 r. w wodzie z kranów z takim filtrem nie wykryto Legionelli; nie mamy ich w ofercie |
| filtr pod zlewem lub odwrócona osmoza | nie | uzdatnia tylko zimną wodę do picia z jednego kranu |
| zwykły filtr prysznicowy | nie | w badaniu z 2023 r. słuchawki z wkładami nie zmniejszyły ilości Legionelli (więcej we wpisie czy filtr prysznicowy działa) |
| lampa UV na wejściu do domu | nie rozwiązuje problemu | UV nie zostawia w wodzie środka dezynfekującego, a bakterie namnażają się dalej w instalacji ciepłej wody za lampą |
Po powrocie z dłuższego wyjazdu dobrą praktyką jest spuszczenie gorącej wody ze wszystkich kranów i pryszniców przez kilka minut, najlepiej bez wdychania mgiełki, np. ze słuchawką skierowaną w dół. Ryzyko stwarza też nawilżacz ultradźwiękowy z nieczyszczonym zbiornikiem: więcej we wpisie jaki nawilżacz powietrza wybrać.
A bakterie w wodzie do picia?
Bakterie w wodzie do picia to inny problem niż Legionella. Dotyczy głównie studni i wodociągów z epizodami skażenia bakteriami coli. Tu sprawdza się lampa UV za filtrami albo osmoza z lampą UV, np. Bluewater Cleone Purity Plus (7 999 zł). Producent poleca ją do wody z własnych ujęć i z wodociągów, w których zdarzają się bakterie. Zwykła wersja Cleone wymaga wody czystej bakteriologicznie. Żadne z tych urządzeń nie zastąpi dbania o temperaturę ciepłej wody w instalacji.
Najczęstsze pytania
Czy można zarazić się Legionellą, pijąc wodę z kranu?
Według WHO i US EPA picie wody nie jest uznaną drogą zakażenia. Zarażamy się, wdychając aerozol, np. z prysznica.
Czy można zarazić się Legionellą pod prysznicem w domu?
Tak, jeśli w instalacji ciepłej wody namnożyły się bakterie. Ryzyko rośnie przy temperaturze ciepłej wody poniżej 55°C, rzadko używanych prysznicach i zakamienionych słuchawkach.
Jak sprawdzić, czy w domu jest Legionella?
Zlecić badanie ciepłej wody w akredytowanym laboratorium. Próbki pobiera się m.in. z kranu najdalej od podgrzewacza. W cennikach laboratoriów komercyjnych (stan na październik 2026 r.) badanie Legionelli kosztuje ok. 200–330 zł.
Jaka temperatura ciepłej wody chroni przed Legionellą?
Rozporządzenie wymaga co najmniej 55°C w każdym kranie i 60°C na wyjściu z podgrzewacza. Bakterie namnażają się najszybciej w temperaturze ok. 25–50°C.
Czy osmoza usuwa Legionellę?
Osmoza nie chroni przed zakażeniem Legionellą, bo zarażamy się przez wdychanie mgiełki z ciepłej wody, a osmoza uzdatnia tylko zimną wodę do picia.
Masz pytania o bakterie w wodzie?
Zadzwoń pod numer 510 189 899 albo napisz na sklep@najlepszefiltry.pl. Jeśli badanie wykazało bakterie w wodzie do picia, wyślij wynik, a w ciągu 1–2 dni roboczych odpowiemy ze wstępną analizą i doborem urządzeń.
Źródła
- WHO, legioneloza (fact sheet)
- Sidor i in., ognisko choroby legionistów w Rzeszowie w 2023 r., Przegląd Epidemiologiczny 2024
- Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie”, Legionella – kompendium wiedzy (2024)
- Rozporządzenie w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia (Dz.U. 2026 poz. 748)
- PSSE Pajęczno, obowiązki zarządców obiektów priorytetowych
- US EPA, technologie ograniczania Legionelli w instalacjach (2016)
- Sheffer i in. 2005, filtry punktowe a Legionella
- analizawody.pl, przykładowy cennik badania Legionelli
O autorze
Damian Abramowicz od 25 lat zajmuje się rynkiem uzdatniania wody. Uczestniczył w dziesiątkach sympozjów i szkoleń z zakresu jakości i uzdatniania wody, a w branży stworzył jedne z najbardziej rozpoznawalnych sklepów internetowych, w tym najlepszefiltry.pl. Więcej o autorze: damianabramowicz.pl.